art attack

Η Τέχνη της παράλυσης


Εχω επανειλημμένως ειρωνευτεί την Ελληνική σκηνή σύγχρονης τέχνης. Αλλα το ειλικρινές μου αίσθημα δεν ειναι η ειρωνεία - είναι η αποκαρδίωση.
Βλέπω στις γκαλερί τα περιβάλλοντα, τα installation με τα ατάκτως ερριμενα συντρίμμια του πολιτισμού, τις πέτρες, τα ξυλα, τις σιδηροδοκούς, τις μακετουλες, τα σπασμένα γυαλιά, τις ρίζες απο τα δέντρα.. και με πιάνει ενα αίσθημα θλιμένης ανίας.
Ξέρω ότι ολα αυτά, όπως και οι προπάτορες τους στις Μπιεναλε και τα Κασελ αυτου του κόσμου θέλουν να με αιφνιδιάσουν, να μου δημιουργήσουν μια ωφέλιμη αίσθηση ερήμωσης, να στείλουν στη νωθρή συνείδηση ένα τρελό beat αλλά, ομολογώ, το μονο που καταφέρνουν είναι να μου φαίνονται απολύτως συμβατικά και αδιάφορα.
Τι αίσθημα να μου προκαλέσουν πολλοί απο τους σύγχρονους καλλιτέχνες -όπως αυτοί που τριγυρνούν σε διαφορές λίστες - έξω από μια πένθιμη πλήξη; Συνέχεια του κειμένου »

Ολα πια μοιάζουν παιδιά της φρενίτιδας, της έκπληξης και του στιγμιαίου - λιγο ακόμα και η ενόραση του Μπρετον θα γίνει πραγματικότητα: οι καλλιτέχνες θα πυροβολούν το κοινό τους και αυτό θα ειναι το πιο "εκπληκτικό" ποίημα της καριέρας τους!
Πίσω απο τις περισσότερες τέτοιες χειρονομίες παρακμής κρύβεται η πτωχαλαζονια ανθρώπων αδαών, ξεπεσμένων και ψευδευλαβών - με αναξιόπιστες εμπειρίες και καμια απολύτως διάθεση να πουνε την αλήθεια. Κρύβονται άνθρωποι που γεννήθηκαν οχι απο την ανάγκη να εκφράσουν κατι συλλογικό, αλλά απο τον αμνήμονα σπινθηρισμό των media, τις γκαλερί, τους συλλέκτες, τους κατ' επιφαση τεχνοκριτικούς, τον ναρκισσισμό κα την περιφρόνηση της ίδιας τους της Τεχνης. Ποιητές που τους έφτιαξε οχι η συνείδηση αλλα η συναναστροφή με τους ομοίους τους -τα βερνισαζ και τα πάρτι. Καλλιτέχνες χωρις πνοή, πίστη και οργή, χωρίς δαιμόνιο και θεϊκή καταγωγή - απλοϊκοί είρωνες που αντί να "γράφουν τη ζωή" (δηλαδή να ζωγραφίζουν) τραβάνε το ego-trip τους στα ορια της παθολογίας και στην καλύτερη περίπτωση διαπιστώνουν ότι η Τέχνη είναι νεκρή κι αυτοί την κηδεύουν με τη δέουσα αηδία.

Πολλές απο τις περιπτώσεις αυτων των καλλιτεχνών μου θυμίζουν ενα βασικό πρόβλημα της σύγχρονης Τέχνης: Την υπερβολική "ευφράδεια" των ίδιων αλλά κυρίως των "πατρόνων" τους μπροστά στα κενά δημιουργήματα τους. Δεν συντελείται πια καμιά συγκίνηση στο ματι, δεν υπάρχει κανένα οπτικό πάθος. Το δράμα του ματιού, γίνεται δράμα των σκέψεων - κι οταν μάλιστα μπουν στο παιχνίδι οι τεχνοκριτικοί γίνεται (ακόμα εγκεφαλικότερα): δράμα των λέξεων.
Ο Howard Jacobson γράφοντας πριν χρόνια για "Το τέλος της ζωγραφικής" εστίαζε ολες τις κακοδαιμονίες της σύγχρονης τέχνης στην ερμηνευτική φλυαρία της - μουρμουρίζοντας μάλιστα μπροστά στην πεζότητα και την δημαγωγία των Εννοιακων καλλιτεχνών, την απάντηση του χλωμού Δανου πρίγκηπα, οταν τον ρώτησε ο Πολωνιος τι διαβάζει: "λογια" "λογια" "λογια".

Εν πασει περιπτώσει ο κυριος Jacobson έχει εν μέρει δικιο. Πράγματι η σύγχρονη τέχνη υπάρχει πρωτίστως, επειδή κάποιοι την αγοράζουν και οι κριτικοί την "ερμηνεύουν".
Τα μάτια μας την έχουν λησμονήσει. Οι άνθρωποι την έχουν ξεχάσει. Ολοι την αναλύουν, την διδάσκουν, τη συζητούν... ενω η Τεχνη ΕΙΝΑΙ, ΞΕΡΕΙ, ΥΠΑΡΧΕΙ -φτιαχνεται μόνο απο νεύρα και αποφως.
Αλλα η παρακμή της δεν συντελέστηκε μονο επειδή εχει συρρικνωθεί το όραμα της σε λόγια, λόγια, λόγια... Συντελέστηκε επειδή αυτα τα λόγια είναι ψεύτικα, σπουδαιοφανή, αλλοπρόσαλλα - επειδή κανείς πια δεν πιστεύει στην ηρωική συνθήκη της Ποίησης, στο πείσμα της να αντιμετωπίζει τον άνθρωπο σαν ενα στοίχημα μεγαλείου, την ωρα που ολοι ξέρουμε οτι ο άνθρωπος είναι ενα στοίχημα που πάντα χάνεται. Κανείς δεν θέλει να τα ποντάρει ολα στο μηδέν - όλοι επιδιώκουν να συρθούν τα "θεϊκά δώρα" στο χαμηλότερο παρανομαστή, τον παρανομαστή της φήμης, τον νεωτερισμό, το σκάνδαλο, την απεγνωσμένη επιτυχία και αναγνώριση.

Το κακό είναι οτι και τα λόγια και τα έργα των υποκειμένων που δηλώνουν καλλιτέχνες αλλα και πολλών υποστηρικτών τους -που το κάνουν προφανώς για να δικαιολογήσουν την δική τους καλλιτεχνική ανυπαρξία (κάτι σαν απωθημένο) - σήμερα είναι χωρίς μνήμη, πειθώ, ένταση και συνείδηση.
Ειναι ξεθυμασμένοι κατευνασμοί της πίεσης που νιώθουν άνθρωποι αιχμάλωτοι των ψευδαισθήσεων τους και της εποχής, χωρίς δαιμόνιο, χωρίς οίστρο, χωρίς μαγεία, χωρίς ομορφιά - αρνητικά και ενοχλητικά εξαμβλώματα που δεν προτείνουν τίποτα, λες και το χέρι του τεχνίτη κινείται πια αποκλειστικά απο τον νόμο της αδράνειας.
Το άσχημο είναι οτι μέσα σ αυτή την σύγχυση και τη γενικευμένη παρακμή δεν υπάρχει πια ούτε η αίσθηση του μέτρου, η διαβάθμιση- το μικρο και το μεγάλο. Ολα έχουν γίνει ένας τεχνοκριτικός πολτός όπου το άξιο λερώνεται από ποταμούς main stream εκκρίσεων κι όλα μπερδεύονται γλυκά μέχρι λιποθυμίας.

Αλλα ειδικά τώρα, που η Τέχνη έχει χάσει το κέντρο της και ο ποιητής είναι ενα κενό όσο ποτέ άλλοτε, υπάρχει η ελπίδα οτι η Τέχνη ίσως ξανανθίσει. Ισως βρεθούν εκείνοι που θα κλείσουν το κεφαλαίο της παραλυσίας και του αυτοσαρκασμού της και θα την κάνουν πάλι να λάμψει σαν ανεκλάλητο μυστήριο.
Είναι εκείνοι που θα μπορέσουν να κάνουν αυτο που ματαίως πεθυμούσε ο Κουνέλλης: να βρεθούν στο σκιερό μαροκινό δωμάτιο του Ματις, να κάνουν έρωτα με μια απο τις δεσποινίδες της Αβινιον, να φάνε το ψαρι αποτην νεκρή φύση του Ρέμπραντ, να δοκιμάσουν το σταφύλι του Βάκχου του Καραβάτζιο και να πεθάνουν ένδοξα σαν τον Μαρα στο πίνακα του Νταβίντ.
Τόσο απλά;
Τόσο απλά!
Τα πάντα στη Τέχνη κερδίζονται με ένα τίποτα. Το φως της ανταλλάσσεται με λίγη σκόνη! Μόνο που αυτή η σκόνη είμαστε εμείς.